|
TOPOLA
 |
|
Kada se zateknete na putevima Šumadije, teško možete i zamisliti kako je ona nekada izgledala. Svuda u nedogled su se prostirale guste, neprohodne šume, kroz koje je i pešacima bilo teško proći. U međuvremenu se štošta promenilo, nekadašnje šume su zamenili pašnjaci, vinogradi i plodne oranice, a uspomenu na ono vreme sačuvalo je samo njeno ime – Šumadija.
Otprilike na sredini nekadašnje zelene pučine, početkom prošlog veka je nikao i neobični svetionik. Podigao ga je kralj Petar I Karađorđević sa željom da se na jednom mestu saberu svi članovi njegove porodice. Crkva svetog Đorđa na brdu iznad Topole je pouzdan putokaz putnicima, bilo da dolaze iz Mladenovca, Lapova, Kragujevca, bilo iz Gornjeg Milanovca ili Aranđelovca. I ne samo da se po njemu orijentišu, već vozači često i zastanu, ostanu sat-dva ili ovde provedu vikend. Samo tokom prošle godine Zadužbinu kralja Petra na Oplencu je posetilo više od 150 hiljada ljudi, od kojih neki dolaze više puta. Nije ni čudno, s obzirom na to da se ovde uvek doživi nešto novo.
Do početka prošlog veka, Oplenac je bilo neugledno, kamenito brdo iznad varoši. Od rastinja je nicala samo šumara, vrsta zakržljalog hrasta, poznatog po račvastom i krivom stablu. Bio je pogodan za izradu oplena, važnog dela na drvenim zaprežnim kolima, po čemu je Oplenac i dobio ime. Tokom Prvog srpskog ustanka na njemu je utvrđen šanac, koji je služio za osmatranje i neposrednu odbranu grada, a ispod njega su se prostirali Karađorđevi vinogradi i voćnjaci.
Uoči propasti ustanka, Karađorđe je u Topoli sagradio i utvrđeni grad sa trospratnim kulama, dva konaka i Crkvu svete Bogorodice. Turci su spalili građevine i razrušili bedem, a samo utvrđenje je kasnije delimično obnovljeno. Danas se može videti samo Karađorđev dvor, pretvoren u muzej sa eksponatima iz tog doba, crkva iz 1811. godine, kasarna i škola.
Turiste, ipak, najviše zanima Memorijalni kompleks na Oplencu, građen skoro tri decenije. Radovi na Mauzuleju su dugo trajali, pre svega zbog ratova, pa je impresivno zdanje završeno tek 1934. godine. Reč je o crkvi sa pet kupola, čija unutrašnjost zadivljuje i stručnjake i laike. Reprodukcije najlepših fresaka srpskog srednjevekovnog slikarstva su urađene u mozaiku i pozlati, što crkvu čine jednim od najlepših hrišćanskih zdanja. U kripti ispod hrama su sahranjeni brojni članovi porodice Karađorđević, a među njima su i četvorica vladara.
Osim crkve, Zadu žbinu kralja Petra čine i Kraljeva vila, Seoska i Vinogradareva kuća, zgrada nekadašnje kuhinje, i drugi objekti koji su služili potrebama graditelja i drugih posetilaca ovog spomeničkog kompleksa. U jednom od njih je dugo godina, tokom izgradnje hrama, živeo i sam vladar – kralj Petar. Ta zgrada se danas, jednostavno, zove Petrova kuća, i u njoj su sada Galerija i Uprava Zadužbine. Ovih dana se rekonstruiše kraljevski podrum vina, a nedavno su zasađene i nove parcele sa vinogradom, čime će Oplenac dobiti još jednu turističku atrakciju. |
|
U Karađorđevom dvoru posebno mesto zauzima njegov bronzani top, koji je delimično oštećen. Desni rukohvat je odlomljen da bi se od njega napravila kruna za kralja Petra Prvog Karađorđevića, prilikom njegovog krunisanja. Među izloženim eksponatima u galeriji na Oplencu, može se videti i kompozicija Tajna večera, urađena od belog sedefa, za koju je vezana zanimljiva priča. Naime, prilikom sahrane kralja Aleksandra Karađorđevića 1934. godine, ova umetnina je zapala za oko Hermanu Geringu, jednom od vođa Trećeg rajha. Jedna od prvih naredbi okupacionim vlastima u Srbiji bila je da se ovo umetničko delo pošalje u Nemačku. Posle brojnih peripetija, u Topolu je vraćena tek 1947. godine.
|
Malo selo podno Oplenca se nekada zvalo Kamenica, ali mu je jedno drvo promenilo ime. Velika razgranata topola stajala je na razmeđu puteva ka Beogradu, Rudniku, Aranđelovcu i Kragujevcu, a putnici, kiridžije i karavani su se u njenom hladu zaustavljali, odmarali i sačekivali. Na rastanku su jedni drugima govorili „Videćemo se ponovo kod topole”, pa, malo-pomalo, i naselje postade – Topola. Danas na području opštine živi oko 27 hiljada ljudi, a u samo varoši oko sedam hiljada.
Suđenje traje duže od gradnje
Jedan od najveći problema u Topoli je nedostatak odgovarajućeg smeštaja. Gradeći Mauzolej na Oplencu, ostareli vladar je i o gostima vodio računa, pa je za njih izgradio Zadužbinski dom. Posle Drugog svetskog rata, kao i sve drugo, zgrada je oduzeta i data na korišćenje Lola Korporaciji. Pre osam godina je pokrenut spor pred Sudom da se hotel Oplenac vrati Zadužbini, ali se parnica otegla duže nego što je trajala sama gradnja. S obzirom na to da vlasništvo nije utvrđeno, razumljivo je da niko ne želi da ulaže u hotel, što se, po običaju, prelama »preko leđa« samih gostiju. Utešno je da su i cene smeštaja prilagođene »komforu«, pa noćenje i doručak u jednokrevetnoj sobi košta svega 1.180 dinara, polupansion je skuplji 250 dinara, a pun pansion po osobi staje 1.530 dinara.
|
|
Opština Topola se se prostire u centralnom delu Srbije, a kada je nešto u centru logično je i da putevi stižu sa svih strana. Od Beograda je udaljena oko 80 kilometara, a odavde se može doći iz nekoliko pravaca. Ibarskom magistralom se ide do Lazarevca, a zatim se putuje preko Aranđelovca (od Oplenca udaljen oko 15 kilometara). Može se putovati i starim Kragujevačkim putem, preko Avale, Ralje i Mladenovca, ali je brže ukoliko koristite autoput do Malog Požarevca a zatim, takođe preko Mladenovca, produžite do Topole. Nišlije i drugi vozači sa istoka i juga Srbije se sa autoputa isključuju kod Lapova, a zatim idu preko Rače Kragujevačke i sela Viševac (rodnog mesta Vožda Karađorđa). Od Kragujevca do Topole ima oko 4o kilometra, a preko Šatornje i Rudnika je povezana i sa Gornjim Milanovcem i drugim gradovima jugozapadne Srbije. Inače, iz svih pravaca saobraća redovan autobuski prevoz .
|
|
KUDA ZA VIKEND
OPLENAC |
Počivalište kraljeva
U kripti hrama na Oplencu su sahranjeni brojni članovi dinastije Karađorđević. Osim velikog Vožda, tu su i tela dva kralja, dva kneza, princeze i prinčevi, a sama unutrašnjost Crkve svetog Đorđa zadivljuje i stručnjake i laike. Po mnogima, reč je o jednom od najlepših hrišćanskih zdanja
|
Info
Zadužbina kralja Petra: tel: 034/811-118
Hotel Oplenac: 034/811-430
Turistička organizacija Topole: 034/811-172
Autobuska stanica u Topoli: 034/811-425
|
